محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
70
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
ماههاى حرام هيچ كس را نمىبخشيدند . « 1 » و اگر قاتل پدر يا برادر خود را مىيافتند [ انتقام مىگرفتند ] و در جهت بزرگداشت ماههاى حرام هم كه شده - جز خثعم و طى - به جاى خون ، پول يا مال نمىپذيرفتند . آنها در ماههاى حرام به جنگ و غارت مىپرداختند و ماه محرم ؛ يعنى صفر الأول را حرام مىدانستند و ماههاى ديگر را به همان ترتيبى كه در سال اول بر شمرده بودند ، به شمار مىآوردند و در نتيجه در هر ماه دو سال حج انجام مىشد در سال بعد صفر الأول به عنوان ماه حلال به جاى آن ، صفر الآخر در نظر گرفته مىشد و بدين ترتيب حج آنها در صفر صورت مىگرفت و به همين گونه در هر كدام از ماهها ، دوبار حج انجام مىشد و پس از بيست و چهار سال حج به همان ماه محرمى كه انساء از آن جا شروع شده بود مىرسيد . وقتى خداوند عزّ وجلّ آيين اسلام را تشريع كرد ، در قرآن فرمود : إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ « 2 » سهيلى مىنويسد : و اما به تأخير افكندن ماههاى حرام از سوى ايشان ، دو گونه بود : 1 - به همان صورتى كه ابناسحاق ياد كرد كه ماه محرم را به صفر منتقل مىكردند ، زيرا مىخواستند به يورش و حمله دست بزنند و انتقام بگيرند . 2 - به تأخير انداختن حج از وقت خود ، براى همگام شدن با سال شمسى . آنها در هر سال يازده روز يا كمى بيشتر [ سال قمرى را ] عقب مىانداختند تا هر سى و سه سال به جاى اول باز گردد ، از اين رو آن حضرت مىفرمود : زمان به همان گونه كه خداوند آسمانها و زمين را آفريد ، بازگشت و حجةالوداع در همان سالى بود كه حج به زمان
--> ( 1 ) . در متن اخبار مكه ازرقى ، پس از آن عبارتى آمده كه مؤلف يا ناسخ آن را از قلم انداختهاند . « همچنان كهديگر عرب انجام مىدهند . ساير اعراب از قبيلهء حلّه و حمس در ماههاى حرام بر كسى ستم و تجاوز روا نمىداشتند . » ( 2 ) . آيه به طور كامل چنين است : إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عاماً وَ يُحَرِّمُونَهُ عاماً لِيُواطِؤُا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا ما حَرَّمَ اللَّهُ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمالِهِمْ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ « به تأخير افكندن ماههاى حرام ، افزونى در كفر است و موجب گمراهى كافران . آنان يك سال آن ماه را حلال مىشمردند و يك سال حرام تا با آن شمار كه خدا حرام كرده است توافق يابند . پس آن چه را كه خدا حرام كرده حلال مىشمارند ، كردار ناپسندشان در نظرشان آراسته گرديده و خدا كافران را هدايت نمىكند . » ( توبه : 37 ) .